اظهارات اخیر محمد محقق درباره برخی افراد منتسب به جامعه سادات، با واکنش گسترده شماری از سادات روبه‌رو شده و این مناقشه اکنون از یک اختلاف سیاسی فراتر رفته و به بحث درباره هویت، جایگاه اجتماعی سادات و روابط میان سادات و هزاره‌ها کشیده شده است.
محقق در یادداشت‌های اخیر خود، از افرادی که به گفته او با استفاده از نام سادات علیه وی و جریان فکری عبدالعلی مزاری موضع می‌گیرند، به‌شدت انتقاد کرده است. او تأکید کرده که نباید جامعه سادات با افرادی که به گفته او از عنوان سادات برای حمله به هزاره‌ها و شیعیان استفاده می‌کنند، یکی دانسته شود.
محقق در یکی از نوشته‌هایش، برخی حساب‌های فیسبوکی منتسب به یک قوم را متهم کرده که علیه هزاره‌ها «حرف‌های اهانت‌آمیز» می‌نویسند و به آنان هشدار داده است: «نان خورده نمکدان نشکنند؛ زیرا از مردم تجرید می‌شوند و مردم ماهیت پلیدشان را بیشتر می‌شناسند.»
او در ادامه با این تعبیر که «کاسه چینی که صدا می‌کند، خود صفت خویش ادا می‌کند»، به منتقدان خود پاسخ داده است.
محقق در یادداشت دوم نیز منتقدان خود را با تعابیری چون «معامله‌گران»، «جیره‌خواران»، «بیگانه و جنایتکار» و مرتبط با «خیانت و ترور» توصیف کرده و مدعی شده است که این افراد از جامعه هزاره «تجرید» و از جامعه سادات «مطرود» شده‌اند.
این ادبیات با اعتراض شماری از سادات روبه‌رو شده است. آنان در بیانیه‌ای، سخنان محقق را توهین‌آمیز و تحقیرکننده دانسته و از او خواسته‌اند بابت این اظهارات عذرخواهی و موضع خود را اصلاح کند.
سادات برای این منظور ۱۰ روز مهلت تعیین کرده‌اند و گفته‌اند در صورت عذرخواهی صریح و اصلاح موضع، موضوع را خاتمه‌یافته تلقی خواهند کرد.
در این بیانیه همچنین هشدار داده شده است که در صورت عدم عذرخواهی، پس از پایان مهلت تعیین‌شده، اسناد مربوط به سخنان، مواضع، عملکرد و سوابق سیاسی محقق و جریان سیاسی او در اختیار افکار عمومی قرار خواهد گرفت.
واکنش‌ها اما به همین بیانیه محدود نمانده است.
داکتر سید حامد جسور نیز در مطلبی با عنوان «سخنی چند با آقای محمد محقق»، از اظهارات محقق انتقاد کرده و گفته است که این سخنان علاوه بر یک اختلاف سیاسی، به مسئله هویت سادات نیز کشیده شده است.
جسور در نوشته خود ضمن دفاع از هویت اجتماعی سادات، محقق را به اتخاذ مواضعی متهم کرده که به باور او می‌تواند موجب افزایش شکاف میان سادات و هزاره‌ها شود. او همچنین مجموعه‌ای از ادعاها و اتهام‌ها را درباره عملکرد و سوابق سیاسی محقق مطرح کرده و گفته است که در صورت ادامه این روند، اسناد بیشتری درباره این موارد منتشر خواهد شد.
این ادعاها و اتهام‌ها از سوی نویسنده مطرح شده و در حال حاضر به‌صورت مستقل از سوی «تریبون سوم» تأیید نشده است.
در همین حال، سادات تأکید کرده‌اند که هدف آنان ایجاد تقابل میان سادات و هزاره‌ها نیست و اختلافات سیاسی باید در چارچوب احترام متقابل مطرح شود. آنان از محقق خواسته‌اند با عذرخواهی و اصلاح موضع خود، از ادامه این تنش جلوگیری کند.
اکنون با تعیین مهلت ۱۰روزه از سوی معترضان، توجه‌ها به موضع بعدی محمد محقق دوخته شده است؛ اینکه آیا او بابت اظهارات خود عذرخواهی یا موضعش را اصلاح خواهد کرد، یا اینکه این مناقشه با انتشار پاسخ‌ها و اسناد بیشتر وارد مرحله تازه‌ای خواهد شد.
آنچه مسلم است، بحثی که با انتقاد محقق از برخی افراد و حساب‌های منتسب به سادات آغاز شد، اکنون به یکی از بحث‌های حساس هویتی در فضای مجازی میان بخشی از سادات و هزاره‌ها تبدیل شده است؛ موضوعی که ادامه آن می‌تواند واکنش‌های بیشتری از سوی دو طرف به همراه داشته باشد.
