طالبان در بدخشان فشار بر اسماعیلیان را افزایش دادهاند؛ ۳۴۰ کودک راهی مدرسههای دینی شدند
پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، اعضای جامعه اسماعیلی در بدخشان از افزایش محدودیتهای مذهبی، آموزشی و اجتماعی و فشار برای تغییر مذهب خود خبر میدهند.
یافتههای این گزارش، بر اساس گفتوگو با شماری از اسماعیلیان ساکن بدخشان و اعضای این جامعه، نشان میدهد که دستکم ۱۰ جماعتخانه اسماعیلیان در بخشهایی از این ولایت بسته شده و بیش از ۳۴۰ کودک اسماعیلی در پنج ولسوالی دروازها طی سالهای حاکمیت طالبان در مدرسههای دینی این گروه ثبتنام شدهاند.
مصاحبهشوندهگان همچنین از دستکم هفت مورد مستند تغییر مذهب در میان اعضای جامعه اسماعیلی سخن گفتهاند؛ هرچند به گفته آنان، به دلیل فضای امنیتی و ترس از پیامدهای احتمالی، شمار واقعی این موارد میتواند بیشتر باشد.
بستهشدن جماعتخانهها و محدودیت مراسم مذهبی
باشندهگان اسماعیلی میگویند پس از تسلط طالبان، برگزاری مراسم مذهبی آنان در شماری از مناطق متوقف شده است. آنان ادعا میکنند در صورت برگزاری این مراسم، با جریمههای نقدی روبهرو میشوند.
به گفته منابع، جماعتخانههایی که در ولسوالیهایی مانند زیباک، اشکاشم، شغنان، واخان، نسی، شکی، مایمی و یمگان نقش عبادی، فرهنگی و آموزشی داشتند، بسته شدهاند.
برخی از مصاحبهشوندهگان میگویند ساختمانهای نیمهکاره جماعتخانهها نیز اجازه تکمیل و توسعه نیافته و شماری از این مراکز در حال تخریباند.
آنان همچنین ادعا میکنند که برخی مراکز فرهنگی اسماعیلیان مصادره و به استفادههای دیگری، از جمله مهمانخانه، اختصاص داده شدهاند.
بیش از ۳۴۰ کودک به مدرسههای دینی طالبان
یکی از بخشهای مهم این گزارش، مربوط به آموزش کودکان اسماعیلی است.
براساس یافتههای گردآوریشده، بیش از ۳۴۰ کودک اسماعیلی ۹ تا ۱۶ ساله در پنج ولسوالی دروازها، از جمله نسی، مایمی و شکی، طی پنج سال گذشته در مدرسههای دینی ثبتنام شدهاند.
خانوادههای این کودکان میگویند محتوای آموزشی این مدرسهها با باورها و آموزههای مذهبی اسماعیلیان تفاوت دارد و آنان برای آموزش مذهبی فرزندانشان نظام آموزشی جداگانهای دارند.
به گفته منابع، در برخی مناطق کارمندان نهادهای محلی طالبان، از جمله شماری از معلمان، خانوادهها را برای ثبتنام کودکانشان در مدرسههای دینی تحت فشار قرار دادهاند.
فشار برای تغییر مذهب
شماری از اعضای جامعه اسماعیلی میگویند فشارهای مذهبی و اجتماعی در برخی مناطق به تغییر مذهب شماری از افراد منجر شده است.
براساس اطلاعات ارائهشده به این گزارش، دستکم هفت مورد تغییر مذهب بهصورت مشخص مستند شده است. همچنین منابع از تغییر مذهب گروهی شماری از افراد در ولسوالی نسی درواز خبر دادهاند.
مصاحبهشوندهگان میگویند برخی خانوادهها در برابر فشارهای مذهبی و تهدید به جریمه قرار گرفتهاند و فقر اقتصادی نیز توان آنان برای مقاومت در برابر این فشارها را کاهش داده است.
آنان همچنین میگویند در برخی مساجد مناطق دوردست بدخشان، شماری از ملاها و افراد وابسته به طالبان، مردم را از برقراری روابط اجتماعی و ازدواج با اسماعیلیان منع میکنند.
نگرانی از امنیت و خشونت
در کنار محدودیتهای مذهبی، برخی از اعضای جامعه اسماعیلی از نگرانیهای امنیتی نیز سخن میگویند.
یکی از مسئولان بخش فرهنگی جامعه اسماعیلی در بدخشان مدعی شده است که شماری از افراد فعال این جامعه در سالهای اخیر کشته شدهاند و مواردی از ضربوشتم و بازداشت خودسرانه نیز گزارش شده است.
با این حال، به دلیل نبود آمار رسمی و مستقل، میزان دقیق این رویدادها و مسئولیت عاملان آنها بهطور مستقل قابل تأیید نیست.
کتابها و فعالیتهای فرهنگی نیز محدود شدهاند
مصاحبهشوندهگان میگویند محدودیتها تنها به عبادت و آموزش دینی محدود نمانده و استفاده از کتابها و نمادهای مذهبی اسماعیلیان نیز در شماری از مناطق با محدودیت روبهرو شده است.
به گفته آنان، جمعآوری برخی کتابها و مواد فرهنگی مذهبی بهصورت غیررسمی انجام شده و بسیاری از خانوادهها به دلیل نگرانیهای امنیتی، از نگهداری یا استفاده آشکار از این آثار خودداری میکنند.
افزایش مهاجرت از بدخشان
ادامه این محدودیتها، به گفته منابع، باعث افزایش مهاجرت خانوادههای اسماعیلی از بخشهایی از بدخشان شده است.
شماری از خانوادهها در سالهای اخیر به کابل و کشورهای همسایه، از جمله تاجیکستان، پاکستان و ایران، مهاجرت کردهاند.
باشندهگان اسماعیلی میگویند فشارهای مذهبی، نگرانیهای امنیتی، محدودیتهای آموزشی و مشکلات اقتصادی، از عوامل اصلی این مهاجرتها است؛ روندی که به گفته آنان، باعث پراکندهگی خانوادهها و تضعیف پیوندهای اجتماعی و فرهنگی این جامعه شده است.
پیش از این نیز شماری از نهادهای حقوقبشری درباره تبعیض و آزار جامعه اسماعیلی در افغانستان هشدار داده بودند. با این حال، منابع اسماعیلی میگویند پس از بازگشت طالبان به قدرت، این فشارها در بخشهایی از بدخشان گستردهتر و سازمانیافتهتر شده است.
تا زمان نشر این گزارش، طالبان بهطور مشخص درباره ادعاهای مطرحشده در مورد بستهشدن جماعتخانهها، ثبتنام اجباری کودکان اسماعیلی در مدرسههای دینی، فشار برای تغییر مذهب و سایر موارد مطرحشده، اظهارنظر نکردهاند.
این گزارش بر روایتهای منابع و مصاحبهشوندهگان استوار است و برخی از ادعاهای مربوط به شمار کودکان، تغییر مذهب و رویدادهای امنیتی نیازمند راستیآزمایی مستقل و اسناد رسمی بیشتر است.
