یک گزارش تازه سازمان داده‌های مکان و رویدادهای درگیری مسلحانه (ACLED) می‌گوید فعالیت داعش خراسان در افغانستان کاهش یافته، اما تهدید این گروه از میان نرفته است. هم‌زمان، القاعده همچنان از فضای عملیاتی مساعد در افغانستان زیر حاکمیت طالبان بهره می‌برد؛ وضعیتی که به گفته این نهاد، امنیت افغانستان و کشورهای همسایه را با خطر روبه‌رو می‌کند.
بر بنیاد گزارش، رویدادهای خشونت‌آمیز مرتبط با داعش خراسان در نُه ماه نخست سال ۲۰۲۶ از ۱۵ مورد در دوره مشابه سال گذشته به چهار مورد کاهش یافته است. ACLED این افت را نتیجه فشارهای امنیتی طالبان و کشورهای همسایه می‌داند، اما هشدار می‌دهد که کاهش شمار حمله‌ها به معنای پایان تهدید نیست. داعش با اتکا به هسته‌های کوچک و پراکنده می‌تواند در مناطق مختلف دست به حمله بزند و با رویدادهای محدود، احساس ناامنی و تبلیغات خود را گسترش دهد. گزارش ACLED
از چهار حمله‌ای که داعش خراسان در این دوره مسئولیت آن‌ها را پذیرفته، سه مورد مقام‌های طالبان را در بدخشان و هرات هدف قرار داده است؛ دو ولایتی که در ماه‌های اخیر شاهد تنش‌های محلی و مخالفت با طالبان بوده‌اند. گزارش می‌گوید داعش با هدف‌گرفتن مناطقی که اقتدار طالبان در آن‌ها با چالش روبه‌رو است، می‌کوشد ادعای این گروه درباره تأمین امنیت سراسری را زیر سؤال ببرد.
این یافته در حالی منتشر می‌شود که طالبان بارها از برقراری امنیت در سراسر کشور سخن گفته‌اند. اما ارزیابی ACLED نشان می‌دهد کنترل امنیتی طالبان، با وجود گستردگی، در برابر حمله‌های پراکنده و هدفمند مصون نیست. این نهاد پیش‌بینی نمی‌کند که گروه‌های مخالف در کوتاه‌مدت بتوانند سلطه طالبان را به‌طور جدی تهدید کنند؛ با این حال، هشدار می‌دهد نارضایتی‌های محلی و تنش‌ها در ولایت‌هایی چون بدخشان و هرات می‌تواند زمینه‌ساز ناآرامی‌های پراکنده شود. ارزیابی ACLED از آسیب‌پذیری‌های طالبان
در کنار تهدید داعش، گزارش از حضور القاعده نیز ابراز نگرانی می‌کند. به ارزیابی ACLED، این گروه از فضای عملیاتی مساعد در افغانستان، به‌ویژه در مناطق جنوبی، بهره‌مند است و نقش آن فعلاً بیشتر به آموزش و راهنمایی گروه‌های مسلح دیگر، از جمله تحریک طالبان پاکستان و اتحاد المجاهدین پاکستان، محدود به نظر می‌رسد. گزارش روشن نمی‌کند که این فضا نتیجه حمایت آگاهانه طالبان است یا ناتوانی این گروه در مهار شبکه‌های مسلح؛ اما در هر دو حالت، مسئولیت طالبان در قبال فعالیت گروه‌هایی که از خاک افغانستان استفاده می‌کنند، به پرسش کشیده می‌شود.
نگرانی دیگر به شمال افغانستان و مرزهای آسیای مرکزی مربوط است. ACLED بدخشان را به‌دلیل انتقال شماری از جنگجویان داعش به این ولایت، هم‌مرزی با سین‌کیانگ چین و نارضایتی بخشی از مردم از طالبان، آسیب‌پذیرتر می‌داند. این گزارش همچنین می‌گوید داعش خراسان ممکن است منافع چین و پروژه‌های سرمایه‌گذاری خارجی را هدف بگیرد؛ تنها حمله این گروه در سال جاری بیرون از هرات و بدخشان، رستورانی چینی در کابل را هدف قرار داده است.
گزارش همچنین از آموزش احتمالی جنگجویان داعش برای استفاده از پهپادها یاد می‌کند؛ تهدیدی که هنوز به‌گونه گسترده عملی نشده، اما می‌تواند توانایی این گروه را برای حمله افزایش دهد. ACLED می‌گوید حضور داعش و القاعده در ولایت‌های مرزی خطر گسترش خشونت به کشورهای منطقه را نیز بالا می‌برد.
کاهش حمله‌های داعش دستاوردی امنیتی است، اما برای اثبات امنیت پایدار کافی نیست. تا زمانی که شبکه‌های مسلح در افغانستان فعالیت دارند و طالبان پاسخ روشنی درباره مهار آن‌ها ارائه نمی‌کنند، ادعای تأمین امنیت سراسری با پرسشی جدی روبه‌رو می‌ماند: چه کسی تضمین می‌کند که این تهدیدها بار دیگر به بهای جان مردم افغانستان و امنیت منطقه تمام نشود؟
